Đi để học làm người: Những chuyến đi thay đổi cách doanh nhân nhìn đời

Có những bài học quản trị không nằm trong sách — chúng nằm trên một con đường đèo, trong một bản làng xa, hay một buổi chợ sớm ở xứ người.
Một doanh nhân tôi quen có thói quen lạ: mỗi năm, anh dành một tuần để đi một nơi hoàn toàn xa lạ, không mang theo laptop, không họp hành, không kiểm tra email công việc. Có năm anh lên vùng cao ngủ nhà sàn, có năm anh đi bộ dọc một vùng quê ở nước ngoài, có năm anh chỉ ngồi ở một làng chài nhỏ và xem ngư dân ra khơi mỗi sáng. Khi được hỏi đi như thế để làm gì, anh cười: “Để nhớ mình là ai ngoài cái ghế giám đốc.”
Nghe có vẻ lãng mạn, nhưng đằng sau thói quen ấy là một triết lý làm việc rất thực tế: người lãnh đạo chỉ nhìn thấy thế giới qua báo cáo và con số sẽ dần mất đi khả năng cảm nhận con người thật. Mà kinh doanh, suy cho cùng, vẫn là chuyện giữa người với người.
Rời bàn làm việc để thấy mình nhỏ lại
Trong văn phòng, doanh nhân là người quyết định. Mọi người gõ cửa xin ý kiến, mọi báo cáo đều chờ chữ ký, mọi vấn đề đều được đưa về bàn của mình. Lâu dần, người ta quen với cảm giác mình là trung tâm. Một chuyến đi xa, nơi không ai biết mình là ai, là liều thuốc tốt nhất cho cảm giác đó.
Đứng trước một dãy núi, đi giữa một cánh đồng, hay lạc trong một khu chợ lạ mà không biết tiếng địa phương, người ta buộc phải nhỏ lại. Phải hỏi đường, phải nhờ vả, phải chấp nhận không kiểm soát được mọi thứ. Cảm giác bất lực nhỏ bé ấy, với một người quen ra lệnh, lại là một bài học quý: thế giới vẫn vận hành tốt mà không cần mình can thiệp vào từng chi tiết.
Học lắng nghe từ người lạ
Trên đường đi, doanh nhân gặp những người không có lý do gì để nịnh mình: bác tài xế, cô chủ quán ăn, anh hướng dẫn viên địa phương, bà cụ bán hàng rong. Họ kể chuyện đời họ, than thở về giá cả, khoe về con cái, chia sẻ những mẹo mưu sinh nhỏ. Những câu chuyện đó không có trong bất kỳ báo cáo thị trường nào, nhưng lại cho người nghe một hiểu biết rất thật về cách người bình thường sống và tiêu tiền.
Nhiều doanh nhân kể rằng ý tưởng hay nhất của họ không đến trong phòng họp mà đến từ một cuộc trò chuyện tình cờ trên đường. Một chủ chuỗi cà phê nảy ra ý tưởng về không gian quán sau khi ngồi ở một quán nhỏ ven đường. Một chủ thương hiệu thực phẩm thay đổi bao bì sau khi nghe một bà nội trợ than phiền về việc mở gói khó. Lắng nghe người lạ là cách rẻ nhất để hiểu khách hàng của mình.
Mang về không chỉ ảnh đẹp
Chuyến đi chỉ thật sự có giá trị khi người đi mang được điều gì đó về để thay đổi cách làm việc. Có người về và bỏ thói quen họp dài, vì nhận ra nhiều việc có thể giải quyết bằng một cuộc trò chuyện ngắn. Có người về và thay đổi cách đối xử với nhân viên, vì đã chứng kiến những con người làm việc chăm chỉ với thu nhập ít ỏi mà vẫn vui vẻ. Có người về và quyết định chậm lại trong việc mở rộng, vì đã thấy tận mắt những doanh nghiệp lớn nhanh rồi đổ vỡ nhanh.
Đi chậm để đi xa
Có một nghịch lý: doanh nhân càng bận càng ít đi, và càng ít đi càng dễ bận theo kiểu luẩn quẩn. Lịch trình dày đặc khiến người ta không còn thời gian để nghĩ, mà không nghĩ thì chỉ còn cách chạy theo công việc. Một chuyến đi, dù ngắn, là khoảng lặng để suy nghĩ lại: mình đang đi đúng hướng không, đội ngũ của mình có ổn không, và mình có đang đánh đổi những thứ quan trọng cho những thứ gấp gáp không.
Đi để học làm người — nghe như một câu khẩu hiệu, nhưng với những ai đã từng trở về từ một chuyến đi với một quyết định quan trọng, nó là một mô tả chính xác. Bởi cuối cùng, doanh nghiệp không lớn lên từ những chuyến công tác năm sao, mà từ những lần người lãnh đạo của nó dám bước ra khỏi vùng an toàn, nhìn đời bằng đôi mắt mới, và quay về với một cách nghĩ khác đi. Và đôi khi, chỉ cần một con đường đèo, một buổi chợ sớm, hay một đêm ngủ nhà sàn là đủ.



