Hàng nghìn dự án bất động sản đang bị kẹt pháp lý, ước tính 2,4 triệu tỷ đồng nguồn lực đang chờ được tháo gỡ. Đây là cơ hội tiềm năng để thị trường tăng cung và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn tới.

Tổng quan các dự án bị vướng pháp lý

Theo Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh tại Diễn đàn “Triển vọng thị trường bất động sản năm 2026 – Động lực cho chu kỳ tăng trưởng mới” (8/1/2026), cả nước hiện có 2.991 dự án bất động sản gặp khó khăn, trong đó hơn 80 % liên quan tới pháp lý, thủ tục đầu tư, đất đai, định giá và nghĩa vụ tài chính.

Số lượng và quy mô tài chính

Tổng vốn ước 2,4 triệu tỷ đồng đang bị “tắc nghẽn”. Đối với các dự án này, khoảng 926 đã được tháo gỡ, còn lại đang được phân loại:

• 248 dự án thuộc thẩm quyền Quốc hội – đang trong giai đoạn nghiên cứu nghị quyết.
• 278 dự án thuộc thẩm quyền Chính phủ và các bộ, ngành – dự kiến giải quyết trong năm 2026.
• 114 dự án thuộc thẩm quyền địa phương – sẽ do các cơ quan địa phương thực hiện theo chỉ đạo Trung ương.

Đặc biệt, khoảng 80 dự án BT (Build‑Transfer) đang được Chính phủ chuẩn bị nghị quyết riêng để khơi thông nguồn lực.

Ảnh hưởng tới nguồn cung nhà ở và thị trường

Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh nhấn mạnh: “Nếu tháo gỡ được các dự án này, thị trường sẽ có thêm nguồn cung rất lớn, không chỉ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế mà còn giảm áp lực thiếu hụt nhà ở.”

Hiện, Bộ Xây dựng đã đạt hơn 60 % mục tiêu Đề án 1 triệu căn nhà ở xã hội. Dự kiến năm 2026 sẽ bổ sung 160.000 căn nhà ở xã hội, giúp cân bằng cung‑cầu. Toàn quốc có hơn 1.114 dự án nhà ở, khu đô thị đang triển khai, tổng khoảng 529.000 sản phẩm.

Mặc dù nguồn cung đang mở rộng, chuyên gia nhận xét thị trường vẫn còn hạn chế: cấu trúc sản phẩm chưa cân đối, nguồn cung nhà ở giá phù hợp còn thiếu, giá bất động sản tăng cao và hệ thống thông tin chưa đầy đủ.

Quan điểm chuyên gia

TS Nguyễn Văn Đính, Phó Chủ tịch Hiệp hội BĐS Việt Nam, cho biết năm 2025 “thị trường đã ghi nhận tín hiệu tích cực khi hàng loạt dự án được tháo gỡ, nguồn cung mới đạt mức cao nhất kể từ 2020, thanh khoản cải thiện và giá bất động sản đã chững lại giữa năm”.

Đồng thời, dòng vốn tín dụng đạt hơn 4 triệu tỷ đồng, trong đó 1,8 triệu tỷ đồng chảy vào bất động sản, tạo đà hỗ trợ mạnh mẽ.

TS Nguyễn Minh Phong phân tích: “Tháo gỡ vướng mắc pháp lý không chỉ mở ra nguồn lực tài chính mà còn thúc đẩy tái cấu trúc thị trường, đặc biệt ở miền Nam – nơi tập trung nhiều dự án quy mô lớn”. Ông nhấn mạnh việc cắt giảm thủ tục và áp dụng cơ chế đồng thuận chủ sở hữu sẽ giúp giải quyết các dự án “đóng băng”.

Triển vọng 2026

Khi các vướng mắc được giải quyết đồng bộ, thị trường dự kiến sẽ chuyển sang giai đoạn sàng lọc chất lượng: các dự án kém chất lượng sẽ bị loại bỏ, nhường chỗ cho các doanh nghiệp có tiềm lực tài chính và quản trị tốt. Xu hướng phát triển sẽ hướng tới các khu đô thị, đại dự án quy mô lớn, gắn liền với hạ tầng giao thông và mô hình đô thị bền vững như đô thị nén và TOD.

Với mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao, chính sách tiền tệ linh hoạt và các mô hình đô thị mới, năm 2026 có thể là bước ngoặt cho một thị trường bất động sản “phục hồi bền vững”.

Phương Uyên