Đổi mới sáng tạo đang trở thành động lực then chốt, đưa giáo dục đại học lên vị trí trung tâm tri thức trong kỷ nguyên phát triển mới.

Những nghị quyết chiến lược mở ra không gian phát triển

Hai nghị quyết quan trọng của Trung ương – Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, cùng Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về giáo dục và đào tạo – đã tạo ra một khung pháp lý linh hoạt, cho phép chấp nhận rủi ro trong đầu tư mạo hiểm và bảo vệ doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân khi thử nghiệm công nghệ mới.

Những quyết sách này không chỉ hứa hẹn tăng cường nguồn lực tài chính và hạ tầng khoa học‑công nghệ, mà còn tháo gỡ các nút thắt lâu năm về cơ sở vật chất và ngân sách, tạo môi trường thuận lợi cho nghiên cứu và đổi mới sáng tạo.

Trường Đại học Bách khoa – Bằng chứng thực tiễn

Trường Đại học Bách khoa, ĐHQG TPHCM, đã nhanh chóng biến các định hướng thành các dự án thực tiễn. Ba trụ cột chiến lược của trường – nâng cao chất lượng đào tạo, đẩy mạnh nghiên cứu‑đổi mới sáng tạo và tăng cường chuyển giao công nghệ – đã tạo ra một hệ sinh thái nghiên cứu mạnh mẽ.

Trong giai đoạn 2021‑2025, trường công bố 4.730 công trình quốc tế trong hệ WoS/Scopus, tăng hơn gấp đôi so với 2016‑2020. Số bài công bố trên tạp chí WoS chiếm 46% tổng công bố, tương đương mức trung bình của các trường đại học hàng đầu Hàn Quốc.

Về chuyển giao công nghệ, từ 2015‑2024, Bách khoa ký 7.842 hợp đồng với tổng giá trị gần 1.000 tỷ đồng, đồng thời thành lập công ty công nghệ hỗ trợ “Nhà nước – nhà trường – doanh nghiệp”. Trường còn được giao chủ trì hai mạng lưới công nghệ quan trọng: Trí tuệ nhân tạo và Công nghệ bán dẫn tại miền Nam.

Đại học Quốc gia TPHCM – Hạt nhân của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo

Đại học Quốc gia TPHCM (ĐHQG TPHCM) được giao trọng trách trở thành “hạt nhân tri thức” cho cả khu vực phía Nam. Thông qua mô hình liên kết “3 Nhà” (Nhà nước, nhà trường, doanh nghiệp), trường đã xây dựng Trung tâm Đổi mới sáng tạo – một Deep‑Tech Complex kết nối các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp và nhà đầu tư.

Trung tâm không chỉ tiếp nhận các bài toán thực tiễn từ doanh nghiệp, mà còn phát triển công nghệ lõi, hỗ trợ khởi nghiệp và đưa các giải pháp vào thị trường. Đồng thời, ĐHQG TPHCM mở rộng mạng lưới trung tâm quốc tế, tham vấn chính sách và hợp tác chiến lược trong các lĩnh vực như kinh tế số, đô thị thông minh, bán dẫn và digital twin.

Đầu tư vào nguồn nhân lực chất lượng cao

Theo lời Giám đốc ĐHQG TPHCM, GS.TS Nguyễn Thị Thanh Mai, trong bối cảnh kinh tế tri thức và chuyển đổi xanh, nguồn nhân lực có năng lực nghiên cứu và công nghệ lõi là chìa khóa cạnh tranh dài hạn. Với hơn 100.000 sinh viên, trường không chỉ đào tạo nhân lực cao cấp mà còn là động lực tăng trưởng mới cho hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia.

Kết luận: Đại học – Trụ cột của nền kinh tế tri thức

Đổi mới sáng tạo không chỉ là khẩu hiệu, mà đã được hiện thực hoá qua các con số và mô hình vận hành tại Bách khoa và ĐHQG TPHCM. Khi các nghị quyết được triển khai đồng bộ, các trường đại học sẽ tiếp tục đóng vai trò “đầu tàu” trong việc tạo ra tri thức, công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao – những yếu tố then chốt cho sự phát triển bền vững của cả nước.

Mạnh Tùng