Sửa đổi Luật Kiến trúc: Hơi thở mới cho diện mạo đô thị Việt Nam

Bộ Xây dựng đang khẩn trương hoàn thiện dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc, nhằm tháo gỡ các rào cản pháp lý và kiến tạo không gian sống bền vững hơn.

Tại cuộc họp chuyên môn ngày 23/4, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Tường Văn đã chỉ đạo quyết liệt về việc tinh chỉnh dự thảo Luật Kiến trúc. Mục tiêu đặt ra là trình Chính phủ vào tháng 6/2026 và kỳ vọng được Quốc hội thông qua trong tháng 10/2026, tạo nền tảng pháp lý vững chắc cho quản lý kiến trúc trong bối cảnh mới.

Nhận diện những điểm nghẽn sau 5 năm thi hành Luật Kiến trúc 2019

Dù Luật Kiến trúc 2019 đã tạo hành lang pháp lý ban đầu giúp diện mạo đô thị và nông thôn có những chuyển biến tích cực, thực tiễn triển khai vẫn bộc lộ nhiều bất cập. Ông Vũ Anh Tú, Phó vụ trưởng Vụ Quy hoạch – Kiến trúc, chỉ ra rằng các quy định hiện hành đang thiếu sự đồng bộ với các luật liên quan. Đặc biệt, quy trình thi tuyển phương án kiến trúc còn cứng nhắc, tiêu chí xác định công trình có giá trị chưa rõ ràng, gây khó khăn cho công tác bảo tồn và phát huy di sản.

Những định hướng trọng tâm trong bản dự thảo mới

Dự thảo sửa đổi lần này tập trung vào việc hiện đại hóa công cụ quản lý, bao gồm:

• Chuyển đổi số và Kiến trúc xanh: Tích hợp các quy định về kiến trúc thích ứng với biến đổi khí hậu và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quản lý hành nghề.
• Phân cấp, phân quyền: Trao quyền chủ động hơn cho địa phương trong việc lập quy chế quản lý kiến trúc, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
• Bản sắc văn hóa: Cụ thể hóa nội hàm “bản sắc văn hóa dân tộc”, thiết lập cơ chế bảo vệ các công trình kiến trúc có giá trị như một loại hình di sản đặc thù.

Tiếng nói từ các địa phương và chuyên gia

Cuộc họp ghi nhận nhiều ý kiến đóng góp mang tính thực tiễn cao từ các Sở Quy hoạch – Kiến trúc và các hiệp hội:

• Hà Nội & Đà Nẵng: Kiến nghị bổ sung cơ chế tài chính hỗ trợ chủ sở hữu công trình có giá trị và cho phép thuê tư vấn chuyên môn để lập danh mục bảo tồn.
• Hải Phòng & Hiệp hội Tư vấn xây dựng: Đề xuất linh hoạt hóa quy trình thi tuyển phương án kiến trúc, tránh tình trạng “cứng hóa” Hội đồng tư vấn, đồng thời phân hạng chứng chỉ hành nghề theo chuẩn quốc tế.

Bà Trần Thu Hằng, Vụ trưởng Vụ Quy hoạch – Kiến trúc, khẳng định Tổ soạn thảo sẽ tiếp thu toàn bộ các ý kiến để tinh chỉnh dự thảo. Việc sửa đổi không chỉ là thay đổi câu chữ mà là thổi “hơi thở mới”, đảm bảo luật thực sự đi vào đời sống, vừa giữ gìn bản sắc, vừa thúc đẩy sự sáng tạo trong kiến trúc hiện đại.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)