Nội dung chính
Từ câu chuyện tăng trưởng mẫu mực của ngành trang sức, PNJ giờ phải đối mặt với thách thức quản trị khi công ty con PNJP – ‘nhà máy in hàng’ – bị thanh tra Ngân hàng Nhà nước (NHNN) chỉ ra các vi phạm về phòng, chống rửa tiền và thuế.
Thanh tra NHNN phát hiện 2 tồn tại trọng yếu tại PNJP
PNJ từng là biểu tượng của mô hình bán lẻ trang sức toàn quốc với chuỗi cửa hàng rộng khắp, thương hiệu mạnh và hệ sinh thái sản xuất‑phân phối khép kín. Tuy nhiên, kết luận thanh tra NHNN đối với Công ty TNHH Một thành viên Chế tác và Kinh doanh Trang sức PNJ (PNJP) – công ty con 100% vốn của PNJ – đã vạch ra hàng loạt sai sót trong việc tuân thủ quy định phòng, chống rửa tiền (AML) và quản trị thuế.
Vào ngày 31/12/2025, Chánh Thanh tra NHNN khu vực 2 ban hành Kết luận thanh tra số 01/KL‑TTRA đối với PNJP, dựa trên Quyết định 139/QĐ‑TTRA ngày 08/10/2025.
Thanh tra tập trung vào ba khía cạnh chính: (1) tuân thủ chính sách, pháp luật trong kinh doanh vàng và chế tác trang sức; (2) chế độ kế toán, thuế, lập và sử dụng hóa đơn; (3) việc thực hiện các quy định AML.
Theo báo cáo, PNJP có quy mô hoạt động lớn, đầu tư mạnh vào máy móc hiện đại, tạo công ăn việc làm và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế. Tuy nhiên, công ty vẫn còn tồn tại các hạn chế:
- Không kịp thời phân công, đăng ký cán bộ chịu trách nhiệm AML; lưu trữ hồ sơ khách hàng không đầy đủ.
- Báo cáo giao dịch lớn không đáp ứng thời hạn quy định.
- Sai sót trong khai thuế kỳ tính, dù không gây thiếu thuế thực tế.
Những vi phạm này đã dẫn đến quyết định xử phạt hành chính số 196/QĐ‑XPHC ngày 10/12/2025, đồng thời gửi văn bản tới các cơ quan liên ngành (Thuế TP.HCM,…) để xem xét xử lý.
PNJP – “nhà máy in hàng” vô hình nhưng chiếm gần 100% doanh thu PNJ
Trong báo cáo tài chính hợp nhất, PNJP gần như “vô hình” vì các giao dịch nội bộ được loại trừ khi hợp nhất. Tuy nhiên, thực tế vận hành cho thấy PNJP là trung tâm sản xuất vàng, bạc, đá quý – mảng doanh thu chính của tập đoàn. Theo báo cáo tài chính quý III/2025, doanh thu thuần của mảng này đạt hơn 8.096 tỷ VNĐ, chiếm gần toàn bộ doanh thu hợp nhất của PNJ (8.135 tỷ VNĐ).
Vì vậy, nếu PNJ là mặt tiền bán lẻ, PNJP chính là “nhà máy in hàng” tạo ra doanh thu cốt lõi.
Mô hình công ty con 100% vốn như PNJP không phải là hiếm trong các tập đoàn gia đình lớn tại Việt Nam. Nó thường được dùng để tạo “khoảng cách thể chế” giữa công ty mẹ và công ty sản xuất, nhằm hạn chế rủi ro chuyển giá, giảm xung đột lợi ích và tăng tính minh bạch nội bộ.
Tuy nhiên, khi cấu trúc quản trị chồng lấn và các sai sót dù nhỏ cũng bị thị trường diễn giải thành rủi ro hệ thống, vấn đề trở nên nghiêm trọng hơn trong bối cảnh ESG ngày càng được nhà đầu tư quan tâm.
Thị trường không chỉ lo ngại về mức phạt hiện tại mà còn về khả năng PNJ sẽ tái cấu trúc hệ thống kiểm soát nội bộ, tách bạch rõ ràng vai trò quản trị‑điều hành‑sở hữu, và nâng chuẩn AML, thuế lên tiêu chuẩn khu vực.
Kiến nghị và khuyến nghị của thanh tra
Thanh tra NHNN đã đưa ra ba kiến nghị và hai khuyến nghị nhằm đảm bảo PNJP hoạt động an toàn, tuân thủ pháp luật và cải thiện cơ chế chính sách trong kinh doanh vàng. Các đề xuất bao gồm:
- Tăng cường đào tạo và chỉ định cán bộ chịu trách nhiệm AML.
- Hoàn thiện quy trình lưu trữ hồ sơ khách hàng và báo cáo giao dịch lớn.
- Đánh giá lại quy trình khai thuế để tránh sai sót trong kỳ tính.
Những bước này không chỉ giúp PNJ giảm rủi ro pháp lý mà còn nâng cao uy tín ESG, đáp ứng kỳ vọng của nhà đầu tư quốc tế.
Nhà đầu tư nên theo dõi: PNJ sẽ tái cấu trúc hệ thống kiểm soát nội bộ của PNJP như thế nào? Liệu tập đoàn có thể biến “hộp đen” này thành minh bạch để duy trì niềm tin trên thị trường?